Waar kom je vandaan?

Taal is ambigu, is mij wel eens verteld tijdens een les Nederlands op de middelbare school. Het hebben van een migratieachtergrond helpt daarbij niet, kan ik je vertellen. Zo betekent de vraag: ‘Waar kom je vandaan?’ niet per se dat de vraagsteller benieuwd is waar je bent opgegroeid in Nederland.  

Uit een soort liefde voor ironie heb ik het er een sport van gemaakt om deze vraag eerst letterlijk te beantwoorden.  

“Amersfoort”, zeg ik dan.  

In de meeste gevallen vraagt de ander echter door. Dit kan leiden tot grofweg twee scenario’s. 

Scenario 1) “Waar komen jouw oúders vandaan?” 

Als ik deze vraag moet beantwoorden, ben ik altijd even bezig. De kortste variant waar ik tot nu toe op ben gekomen, luidt ongeveer zo:  

“Mijn vader komt uit China en mijn moeder is net als ik in Nederland geboren, maar mijn opa en oma zijn daarvoor wel vanuit China naar Nederland gekomen.” 

Ik weet dat ik van nature niet kort van stof ben, maar zo is het nu eenmaal. Als ik gewoon zou zeggen dat mijn ouders uit China komen, zou ik onwaarheden verkondigen. Dan kan ik net zo goed antwoorden: 

“Had dat dan meteen gezegd! Mijn ouders komen uit China. Ze zijn hier in de jaren negentig als vluchtelingen gekomen nadat ze ternauwernood na het protest op het Tian An Men Square zijn ontsnapt. [In fluisterstem:] Niet doorvertellen, maar mijn vader was Tank Man.” 

Scenario 2) “Waar komt jouw famílie vandaan?” 

In dat geval kan ik wel gewoon volstaan met “China”. Tenzij ik een andere Aziaat of iemand met een migratieachtergrond tegenover me heb. Dan is de kans groot dat er ook weer wordt doorgevraagd naar waar exact mijn familie vandaan komt.  

“Wenzhou”, zeg ik dan. 

 “Waar ligt dat?”, vraagt de ander. 

Nu slaat de paniek toe. Ik vergeet altijd of deze grote doch onbekende handelsstad nou boven of onder Shanghai ligt. Ik zou het eigenlijk ergens op mijn arm moeten laten tatoeëren.

Hoe fijn zou het zijn als ik bij elk borrel- of koffie-automaatgesprek kon zeggen: “Kijk, hier komt mijn familie vandaan’ en dat de persoon die het vraagt vervolgens verbaasd staart naar het kleine kaartje van China met twee stippen erop en het diegene dan ineens opvalt dat het land de vorm van een kip heeft. 

PS Nu ik het voor me zie, is het eigenlijk wel logisch dat Shanghai bovenaan ligt.  ‘Shang’ (上) betekent immers boven.